Kaygı, çocukların da yaşadığı doğal bir duygudur. Karanlıktan korkmak, okulun ilk günü huzursuz olmak ya da bir sınav öncesinde karnının ağrıması gelişimin olağan parçalarıdır. Ancak kaygı sıklaşıp yoğunlaştığında ve çocuğun oyununu, uykusunu, okul hayatını etkilemeye başladığında ebeveynlerin daha dikkatli olması gerekir.
Çocuklarda kaygı nasıl görünür?
Çocuklar kaygılarını çoğu zaman kelimelerle anlatamaz; kaygı daha çok beden ve davranış üzerinden kendini gösterir.
- Bedensel yakınmalar: sabahları artan karın ağrısı, baş ağrısı, bulantı
- Ayrılma güçlüğü: okula ya da kreşe gitmek istememe, ebeveynden ayrılırken yoğun ağlama
- Uyku sorunları: yalnız uyuyamama, sık uyanma, kâbuslar
- Sürekli soru sorma: "Ya kötü bir şey olursa?" diye tekrar tekrar güvence isteme
- Kaçınma: doğum günlerinden, yeni ortamlardan ya da derste söz almaktan uzak durma
- Öfke patlamaları: kaygının bazen huysuzluk ve öfke olarak dışa vurulması
Ebeveynler evde neler yapabilir?
Duyguyu adlandırın: "Yeni sınıfa gitmek seni biraz tedirgin ediyor galiba" gibi cümleler çocuğun ne hissettiğini anlamasına yardım eder. Duyguyu küçümsemek ("Korkacak bir şey yok") yerine anlamaya çalışmak güven verir.
Kaçınmayı değil, küçük adımları destekleyin: Kaygı verici durumdan tamamen uzak tutmak kısa vadede rahatlatır ama kaygıyı büyütür. Çocuğun başarabileceği küçük adımlar planlamak (örneğin okulda önce kısa süre kalmak) daha etkilidir.
Öngörülebilir bir düzen kurun: Düzenli uyku saatleri, yemek zamanları ve günlük rutinler çocuğa güven duygusu verir.
Kendi kaygınızı fark edin: Çocuklar ebeveynlerinin tepkilerini yakından izler. Sakin ve tutarlı kalmak, çocuğun da kendini düzenlemesine yardımcı olur.
Güvence döngüsüne dikkat edin: Aynı soruya defalarca güvence vermek kaygıyı besleyebilir. Bir kez sakin bir cevap verip ardından çocuğun kendi baş etme yollarını hatırlatmak daha işlevseldir.
Ne zaman çocuk psikoloğuna başvurmalı?
Kaygı birkaç haftadan uzun sürüyor, okula devamı ya da arkadaş ilişkilerini etkiliyor, bedensel yakınmalar sık tekrarlıyor ya da siz ebeveyn olarak nasıl yardım edeceğinizi bilemiyorsanız bir uzmanla görüşmek faydalı olur. Görüşmeler genellikle ebeveynle yapılan bir ön görüşmeyle başlar; küçük yaştaki çocuklarla oyun terapisi yaklaşımıyla çalışılır.
RN Psikoloji Çayyolu şubesinde çocuk ve ergen görüşmeleri yapılmaktadır. Yaşamkent'teki ofisimiz Çayyolu, Ümitköy, Konutkent ve İncek'e yakındır. Ayrıntılar için Çayyolu çocuk ve ergen psikoloğu sayfamıza göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Çocuğumdaki kaygı normal mi?
Belirli dönemlerde yaşanan kısa süreli kaygı normaldir. Kaygı haftalarca sürüyor, okulu, uykuyu ya da arkadaş ilişkilerini etkiliyorsa bir uzmanla görüşmek faydalı olur.
Kaygılı çocuğu kaygı verici durumlardan uzak tutmalı mıyım?
Tamamen uzak tutmak kısa vadede rahatlatır ama kaygıyı büyütebilir. Çocuğun başarabileceği küçük adımlarla ilerlemek daha etkilidir.
İlk görüşmeye çocuğumu getirmeli miyim?
Genellikle ilk görüşme ebeveynlerle yapılır; çocukla görüşmeler bu ön görüşmeden sonra planlanır.
